Қазақ халқының тарихында XIX ғасырдың бірінші жартысы ерекше орын алады. Бұл кезеңде отаршылдық саясаттың күшеюі, халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайының нашарлауы және ұлт-азаттық күрестің өріс алуы сияқты тарихи үдерістер болды. Осы тарихи контексте Махамбет Өтемісұлының тұлғасы аса маңызды рөл атқарады. Ол тек қана ақын ретінде емес, сонымен қатар Исатай Тайманұлы бастаған көтерілістің белсенді қатысушысы және идеологы ретінде танылды. «Махамбет Өтемісұлының өмірбаяны» атты ғылыми еңбекте аталған тұлғаның өмір жолы мен қоғамдық қызметі жан-жақты қарастырылады. Махамбеттің шығармашылық мұрасы мен тарихи қызметін зерттеу қазақ әдебиеті мен тарихының даму жолдарын түсіну үшін өте құнды дерек көзі болып табылады. Оның өлеңдері тек өнер туындысы ретінде ғана емес, сонымен қатар оның заманының саяси-әлеуметтік жағдайын, халықтың күйзелісі мен үміттерін бейнелейтін тарихи құжат ретінде де маңызды. «Махамбет Өтемісұлының өмірбаяны» атты зерттеуде автордың өмірі мен шығармашылығы жүйелі түрде талданады, оның қоғамдық қызметінің негізгі кезеңдері анықталады. Бұл зерттеулердің нәтижелері қазақ халқының рухани мұрасын сақтау және насихаттау бағытындағы жұмыстарды жүргізуге мүмкіндік береді. Тарихи тұлғаның мәнін ашу үшін оның өмірбаянын реферат немесе слайд түрінде ұсыну қазіргі заманғы білім беру және ғылыми-танымдық процестерде тиімді әдіс болып табылады. Бұл тәсіл кең аудиторияға, әсіресе студенттер мен жас ұрпаққа материалды жеңіл және қолжетімді түрде ұсынуға мүмкіндік береді. «Махамбет Өтемісұлының өмірбаяны» атты еңбекте қолданылған әдістемелік тәсілдер осы бағыттағы жұмыстардың тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Махамбет Өтемісұлының тарихи мәні оның тек өткен ғасырдағы қызметімен шектелмейді, оның идеялары мен шығармалары қазіргі заманғы қазақстандық қоғамның рухани дамуы үшін де өзектілігін жоғалтпайды.

Махамбет Өтемісұлының өмірбаянын зерттеу кезінде әдістемелік негізді құру тарихи тұлғаның толыққанды бейнесін қалыптастыру үшін өте маңызды болып табылады. Өмірбаяндық зерттеулердің өзіндік ерекшеліктері мен қиындықтарын ескере отырып, бұл тақырыпты зерттеу үшін кешенді әдіснаманы қолдану қажет. Өмірбаяндық зерттеулердің негізгі мақсаты – тарихи тұлғаның өмір жолын, қызметін және қоғамдағы орнын объективті түрде қайта құру болып табылады. Өмірбаяндық зерттеулерде деректерді жинау мен талдаудың бірнеше негізгі әдістері бар. Біріншіден, архивтік материалдарды зерттеу – бұл әдіс Махамбет Өтемісұлының өмірі туралы ресми құжаттарды, хаттарды және басқа да құжаттық деректерді талдауға мүмкіндік береді. Екіншіден, ауызша тарих материалдарын жинау – бұл әдіс аңыздар, аңыз-әңгімелер және ауызша дәстүрлер арқылы тарихи тұлғаның халық жадындағы бейнесін зерттеуге мүмкіндік береді. Қазақ тарихында ауызша дәстүрлердің маңызы ерекше, ол «Қазақтың ауыз әдебиеті» атты еңбектерде де атап өтілген. Өмірбаяндық зерттеулерде деректердің сенімділігін тексеру өте маңызды. Бұл үшін әртүрлі дереккөздерді салыстыру әдісі қолданылады. Мысалы, архивтік құжаттарды ауызша тарих материалдарымен салыстыру арқылы деректердің дәлдігін тексеруге болады. Сонымен қатар, тарихи контекстке талдау жасау – бұл әдіс Махамбет Өтемісұлының өмірін оның дәуірінің тарихи жағдайларымен байланыстыра отырып зерттеуге мүмкіндік береді. Тарихи тұлғаның қызметін зерттеу кезінде оның қоғамдағы рөлі мен әлеуметтік орнын талдау қажет. Өмірбаяндық зерттеулерде әдістемелік қиындықтардың бірі – деректердің шектеулілігі. Көптеген тарихи тұлғалар туралы ақпарат толық емес немесе бұрмаланған болуы мүмкін. Осыған байланысты, зерттеуші деректерді сыни талдауға ұшыратуы керек. Өмірбаяндық зерттеулердің тағы бір ерекшелігі – зерттеушінің субъективтілігінің әсері. Осыған байланысты, зерттеу барысында объективтілікті сақтау өте маңызды. Махамбет Өтемісұлының өмірбаянын зерттеу кезінде кешенді әдіснаманы қолдану қажет. Бұл әдіснама архивтік зерттеулерді, ауызша тарих материалдарын талдауды, тарихи контекстке талдау жасауды және деректерді салыстыру әдістерін қамтуы керек. Сонымен қатар, өмірбаяндық зерттеулерде тарихи тұлғаның психологиялық портретін құру да маңызды рөл атқарады. Бұл тұлғаның іс-әрекеттерінің мотивтерін түсінуге көмектеседі. Өмірбаяндық зерттеулердің нәтижелерін ғылыми тұрғыдан қорғау үшін зерттеу әдістерін нақты көрсету қажет. Әрбір дереккөзге сыни көзқараспен қарау, деректердің сенімділігін тексеру және нәтижелерді ғылыми тұрғыдан негіздеу – бұл өмірбаяндық зерттеулердің сәтті жүргізілуінің негізгі шарттары болып табылады. Махамбет Өтемісұлы сияқты тарихи тұлғалардың өмірбаянын зерттеу – бұл тек оның жеке өмірін ғана емес, сонымен бірге оның дәуірінің тарихын да зерттеуді қамтиды.

Махамбет Өтемісұлы сияқты тарихи тұлғалардың мұрасын қорғау кешенді тәсілдерді талап етеді. Бұл процестің негізінде деректерді жинау, талдау және жүйелеу жатыр, ол «Махамбет Өтемісұлының өмірбаяны» атты жинақта көрініс тапқан. Мұндай бастапқы дереккөздердің мәтіндік талдауы арқылы ғана тұлғаның тарихи контексті мен қоғамдық рөлі анықтала алады. Өмірбаяндық зерттеулерде, «Қазақтың ақын-жыраулары» атты еңбекте көрсетілгендей, шығармашылық мұра мен тарихи оқиғалардың өзара байланысын ашу маңызды болып табылады. Тарихи тұлғаны қорғаудың бір тәсілі – оның өмірі мен қызметі туралы білімді кеңінен насихаттау. Бұл мектеп оқулықтары мен жоғары оқу орындарының бағдарламаларына оның шығармалары мен тарихи рөлін енгізу арқылы жүзеге асырылады. «Махамбеттің өлеңдер жинағы» сияқты басылымдар тек филологиялық емес, сонымен қатар тәрбиелік мәнге ие, өйткені олар арқылы жастарға тарихи сана тәрбиелеуге болады. Сонымен қатар, ғылыми конференциялар, дөңгелек үстелдер және халықаралық форумдар арқылы Махамбет Өтемісұлының мұрасын әлемдік ғылыми айналымға енгізу қажет. Қазіргі заманғы технологиялар тарихи тұлғаларды қорғауда маңызды рөл атқарады. Цифрлық архивтер құру, виртуалды музейлерді дамыту және ақпараттық ресурстарды желіде қолжетімді ету арқылы Махамбет Өтемісұлы туралы деректерді сақтау және тарату мүмкіндігі айтарлықтай кеңейеді. «Махамбеттің тарихи орны» атты зерттеуде айтылғандай, оның өмірімен байланысты географиялық объектілерді сақтау да мәдени мұраны қорғаудың бір бөлігі болып табылады. Мемориалдық объектілерді қалпына келтіру және оларды мәдени-тарихи кешен ретінде ұйымдастыру тұлғаның есімін ұрпақтар санасында сақтауға ықпал етеді. Қорғау тәсілдерінің тиімділігі олардың жүйелілігі мен ғылыми негізделгендігіне байланысты. Әрбір әдіс – білім беру, ғылыми зерттеу, мәдени саясат және ақпараттық технологиялар – өз орнын ала отырып, бір-бірін толықтыруы тиіс. Махамбет Өтемісұлының тарихи мұрасын қорғау тек өткенді есте сақтау ғана емес, сонымен қатар ұлттық сананы нығайтудың, тарихи ақиқатты сақтаудың және болашақ ұрпақтарға мәдени дәстүрді тапсырудың құралы болып табылады. Осындай кешенді тәсіл арқылы ғана тарихи тұлғаның толыққанды портреті қалыптасып, оның қоғамдық маңызы уақыт өте келе де өз мәнін жоймайды.